Το καλό, το κακό, και τα τρίτα πρόσωπα

Πριν γεννηθεί η κόρη μου αναρωτιόμουν αν θα τα καταφέρω να της δώσω «καλή ανατροφή», καθώς δεν ήξερα τίποτα από παιδιά και από την εκπαίδευσή τους. Όταν ρώτησα τη μαμά μου πώς τα κατάφερε να είναι τόσο καλή και σίγουρη, υπέθετα ότι εκείνη (όντας δασκάλα επί τριαντακονταπενταετία) θα ήξερε να μου δώσει κάποιες καλές απαντήσεις και κάποιες χρήσιμες συμβουλές. Αντιθέτως, μου είπε «δεν ξέρω, δεν είχα ιδέα».

Τελικά τα πιο πολλά πράγματα στη ζωή μας τα διαμορφώνουμε κατά την πορεία. Έτσι και όταν η κόρη μου ήρθε στον κόσμο, συνειδητοποίησα ότι απλώς πρέπει να της διδάξω πρώτα με το παράδειγμά μου και ύστερα με λόγια. Μάλιστα τα λόγια δεν είναι καν σημαντικά. Τα παιδιά είναι σφουγγάρια, ρουφήχτρες, κάνουν ακριβώς ό,τι βλέπουν και καταλαβαίνουν πολύ περισσότερα απ’ ό,τι νομίζουμε.

Ο σύζυγός μου κι εγώ είμαστε γενικά ήρεμοι άνθρωποι, και ζούμε ήρεμη ζωή. Και η μικρή μας, παρ΄όλο που είναι σκανταλιάρα, είναι ένα ήρεμο παιδί. Έχω αφιερώσει πολλή σκέψη στο γιατί καμιά φορά κάνει πράγματα που ξέρει ότι δεν επιτρέπονται να τα κάνει – γιατί της τα έχω απαγορεύσει πολλές φορές – και το συμπέρασμά μου είναι ότι υπάρχουν τρεις λόγοι, οι οποίοι κατά περίπτωση εναλάσσονται: ή τα βλέπει να τα κάνουμε εμείς (ή η δασκάλα της), ή τυχαίνει κάποιες φορές όταν τα κάνει να μην πούμε «όχι» κι έτσι νομίζει ότι ο κανόνας δεν είναι απόλυτος, ή απλά είναι παιδί και η περιέργειά της υπερνικά την απαγόρευση της μαμάς. Το τρίτο ισχύει για όλα τα παιδιά, φυσικά δεν μπορεί να αποφευχθεί και είναι μέρος της ωραίας περιπέτειας της μητρότητας/πατρότητας.

Από την περιορισμένη μου εμπειρία έχω καταλήξει στο ότι οι κανόνες που θέτουμε στη μικρή μας είναι πιο αποτελεσματικοί αν είναι σαφείς και εφαρμόζονται με συνέπεια. Και μέχρι τώρα πρέπει να ομολογήσω ότι δεν έχω συναντήσει στους φιλικούς μου κύκλους «κακά» ή «ανυπάκουα» παιδιά. Φυσικά και κάποια παιδιά είναι πιο ζωηρά από άλλα, γιατί καθένα έχει τη δική του προσωπικότητα. Αλλά τείνω προς την άποψη ότι οι ακραίες περιπτώσεις παιδιών που μπορεί να συμπεριφέρονται είτε υπερβολικά άτακτα, είτε ακόμα με βία προς άλλα παιδιά της ηλικίας τους, προέρχονται κυρίως από τα παραδείγματα του περιβάλλοντος.

Και μην με παρεξηγήσετε – δεν δίνω φταίξιμο στους γονείς. Όλοι οι γονείς κάνουν το καλύτερο που μπορούν. Ωστόσο κανείς δεν είναι αλάνθαστος, και κανείς δεν έχει απεριόριστη υπομονή. Κάποιες φορές βρίσκω τον εαυτό μου να αντιδρά ανυπόμονα ή να σηκώνει τη φωνή σε κάποια αταξία της κόρης μου ενώ δεν θα έπρεπε. Εξαιτίας αυτού έχουμε με τον σύζυγό μου μια άτυπη συμφωνία: όταν ο ένας αισθάνεται ότι χάνει την υπομονή του με το παιδί, βγαίνει από το δωμάτιο και φωνάζει τον άλλον. Έτσι και ο πρώτος γονιός έχει λίγο χρόνο για να ηρεμήσει, και ο δεύτερος αισθάνεται ότι κάνει κάτι καλό για τον σύντροφό του και για το παιδί του.

Συχνά επίσης δεν συνειδητοποιούμε πόσο πολύ οι πράξεις μας ή η ανοχή μας σε συμπεριφορές των άλλων επηρεάζει τα παιδιά. Κάτι που κανείς δεν μπορεί να το αποφύγει, είναι όλοι αυτοί οι «τρίτοι» που μας περιτρυγιρίζουν, και δίνουν διαρκώς συμβουλές, ακόμα και χωρίς να έχουν παιδιά οι ίδιοι. Έχω πολλές φορές ζητήσει συμβουλή από άλλους γονείς, και οι εμπειρίες τους με έχουν βοηθήσει πολύ. Επαναλαμβάνω: αν έχετε παιδιά και έχετε απορία για κάποιο θέμα, ρωτήστε άλλους γονείς. Όσο πιο πολλούς μπορείτε. Οι συμβουλές τους είναι συχνά χρήσιμες, και κάνουν τον γονιό να μην αισθάνεται μόνος με το πρόβλημά του! Φυσικά και μπορείτε να φιλτράρετε τις συμβουλές που παίρνετε: αν κάτι σας ακούγεται υπερβολικό, ή πολύ αυστηρό, ή απλά αναποτελεσματικό, εμπιστευτείτε το ένστικτό σας. Αλλά δεν έχει τύχει να ακούσω χρήσιμη συμβουλή από κάποιον που δεν έχει ποτέ καθήσει μισή μέρα μόνος του με ένα παιδί, με την ευθύνη αυτή μόνο στους δικούς του ώμους.

Έχω παρατηρήσει συχνά το φαινόμενο αυτό των τρίτων προσώπων, και πώς επηρεάζει τα παιδιά. Όταν λέω στην κόρη μου «αυτό δεν επιτρέπεται» και κάποιος  – εκεί, μπροστά της! – αντιλέγει «έλα μωρέ άσε το παιδί να το κάνει» ή χειρότερα, με αγνοεί και συνεχίζει να κάνει με το παιδί αυτό που έχω απαγορεύσει, αυτό είναι άμεση υπονόμευση της αξιοπιστίας του γονιού. Το παιδί μου εκείνη τη στιγμή μαθαίνει το εξής: ίσως δεν είναι ανάγκη να κάνω αυτό που μου λέει η μαμά, γιατί να η γιαγιά η η θεία ή η φίλη της λέει ότι μπορώ να κάνω αυτό που θέλω εγώ. Επαναλαμβάνω: τα παιδιά είναι πανέξυπνα και καταλαβαίνουν τι τα συμφέρει. Και μπορείτε σίγουρα να μαντέψετε ποιος πρέπει να διορθώσει τη βλάβη με το που φύγουν οι διάφοροι επισκέπτες: η μαμά, της οποίας η απόλυτη αξιοπιστία έχει κλονιστεί. Γι’ αυτό προσπαθώ να κόβω τέτοια φαινόμενα στη ρίζα τους: έχω εξηγήσει σε γιαγιάδες, παπούδες και όλο το σόι ότι σε καμία περίπτωση δεν θέλω να αντιλέγουν στον κανόνα που θέτουμε εγώ ή ο άντρας μου για το παιδί, μπροστά στο παιδί. Αν θέλουν να μου πουν κάτι, ας μου το πουν αργότερα. Εξάλλου συχνά εμείς ως γονείς, έχοντας περάσει πολύ χρόνο με το παιδί και, έχοντας πολλές ευκαιρίες για πειραματισμό, έχουμε ήδη δοκιμάσει πολλά από αυτά που μας προτείνουν, και έτσι έχουμε αποκτήσει μια γενική ιδέα τι μπορούμε και τι δε μπορούμε να εφαρμόσουμε στην περίπτωση της κόρης μας. Δε λέω ότι δεν είμαι ανοιχτή σε συμβουλές: λέω ότι το παιδί δεν είναι καλό να βλέπει την αντιπαράθεση.

Φυσικά καταλαβαίνω ότι δεν μπορώ να ελέγξω τους πάντες και τα πάντα, και όπως είναι αναμενόμενο κάνω η ίδια ένα σωρό λάθη. Το μόνο που μένει είναι να αυτοελέγχομαι συχνά και να ελπίζω ότι τα λάθη μου θα είναι μικρά.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s