Χαλασμένο τηλέφωνο για ενήλικες

Συχνά οι συζητήσεις μου με τη φίλη μου τη Χριστίνα αρχίζουν έτσι:

Χριστίνα: Η (φίλη/συγγενής/συνάδελφος) μου είπε ότι (γεγονός το οποίο είναι εξαιρετικά απίθανο να έχει συμβεί).

Και η απάντησή μου συνήθως είναι:

Ιωάννα: Έχω δυσκολία να πιστέψω ότι (το απίθανο γεγονός έχει πραγματικά συμβεί).  Ίσως η (φίλη/συγγενής/συνάδελφος) δεν κατάλαβε καλά, ή απλώς λέει βλακείες.

‘Εχω μάθει να είμαι δύσπιστη, ιδιαίτερα όταν η πληροφορία που λαμβάνω μεταφέρεται δια μέσου πάνω από ενός ατόμων. Δεν είναι ότι δεν εμπιστεύομαι τα άτομα από τα οποία έχει περάσει η πληροφορία μέχρι να φτάσει σε εμένα. Αλλά όπως είπα και σε ένα πρόσφατο άρθρο, καθένας διαφορετικά βιώνει την πραγματικότητα, ανάλογα με τον χαρακτήρα και τη διάθεσή του. Μια ακραία περίπτωση είμαστε εγώ και ο σύζυγός μου. Αν για παράδειγμα δοκιμάσουμε ένα εξαίσιο γλυκό σε ένα εστιατόριο η δική μου περιγραφή θα είναι «ήταν μια γευστική πανδαισία, ήταν υπέροχο, πραγματικά σπάνια έχω απολαύσει ένα γλυκό τόσο πολύ», ενώ η περιγραφή εκείνου θα ήταν «ήταν καλό». Και γι’ αυτό όταν κανείς μιλάει με έναν από τους δύο μας, πρέπει να κάνει μια αναπροσαρμογή σε αυτά που ακούει. Εγώ υπερβάλλω και είμαι ενθουσιώδης, εκείνος μπορεί να σου πει «εντάξει» και να εννοεί «είμαι πολύ ενθουσιασμένος». ‘Αντε μετά να βγάλεις άκρη αν δεν ξέρεις τον άλλον καλά.

Επίσης συχνά είτε συγκρατούμε αποσπασματικές πληροφορίες, είτε τις μεταφέρουμε αποσπασματικά. Για παράδειγμα, όταν ήμουν έγκυος είπα σε έναν συνάδελφο ότι ζούμε σε καιρούς που οι γυναίκες δεν πεθαίνουν πια στη γέννα κι έτσι δεν ανησυχώ και πολύ. Η απάντησή του ήταν: «ναι αλλά είδες, του (τάδε) η γυναίκα πέθανε στη γέννα». Πληροφορία: η συγκεκριμένη γυναίκα πέθανε στη γέννα. Προσπερνώ το γεγονός ότι κάποιος λέει κάτι τέτοιο σε μια έγκυο, και πάω παρακάτω: αργότερα ο συνάδελφος μου μου αποκάλυψε ότι η γυναίκα του (τάδε) είχε ένα ανεύρυσμα στον εγκέφαλο. Με λίγα λόγια αυτή η γυναίκα είχε μια σπάνια πάθηση και θα έμενε στον τόπο αργά ή γρήγορα. Δεν πέθανε εξαιτίας της γέννας αλλά λόγω του ανευρύσματος. Η αποσπασματική πληροφορία που μου έδωσε ο συνάδελφός μου λοιπόν τι αποσκοπούσε; Ίσως να με τρομάξει, ή να με εντυπωσιάσει. Εξάλλου πολλοί συνειδητά ή ασυνείδητα χρωματίζουν πληροφορίες με αυτόν τον τρόπο ώστε να κάνουν εντύπωση. Γιατί, όπως και να το κάνουμε, σε όλους αρέσει να είναι το κέντρο της συζήτησης.

Υπάρχουν και άλλα φαινόμενα που επηρεάζουν το πώς μεταφέρονται οι πληροφορίες από άτομο σε άτομο, και το πόσο αξιόπιστη τελικά είναι μια διήγηση που ακούμε. Η «προκατάληψη της επιβεβαίωσης» (confirmation bias), η προκατάληψη λόγω προσωπικής εμπειρίας (motivational bias) και άλλα τέτοια παιχνίδια που παίζει το μυαλό μας και που μας κάνουν να «προτιμάμε» συγκεκριμένες πληροφορίες και να «ξεχνάμε» άλλες ή να τις κατατάσσουμε ως πιο αναξιόπιστες, συμβάλλουν όλα στη σταδιακή στρέβλωση των γεγονότων, όταν περνάνε από στόμα σε στόμα.

Οι πληροφορίες λοιπόν που λαμβάνουμε, έχουν χρώμα και άρωμα, και δεν είναι ξερά δεδομένα. Ζούμε σε μια κοινωνία του χαλασμένου τηλεφώνου. Πολλά λέγονται, πολλά ακούγονται, τα περισσότερα είναι ανακρίβειες και υπερβολές, λίγα πραγματικά ισχύουν. Πώς λοιπόν να αποκρυπτογραφήσει κανείς τις πληροφορίες, πώς να βγάλει άκρη σχετικά με το τι είναι το γεγονός και τι είναι το χρωμάτισμα; Και αν, όπως στο παραπάνω παράδειγμα, κάποιος δίνει ελλιπείς πληροφορίες, είτε εν γνώσει του είτε όχι, πώς μπορεί κανείς να το καταλάβει;

Ίσως το πρώτο βήμα να είναι η αποδοχή αυτής της αβεβαιότητας, η συμφιλίωση με το γεγονός ότι, τελικά, δεν μπορείς να ξέρεις. Καλύτερα να έχεις το μυαλό σου ανοιχτό, καλύτερα να κρατάς μια πισινή. Δε σημαίνει ότι δε σέβεσαι το φίλο σου, ή το συγγενή σου, ή οποιονδήποτε σου διηγείται κάτι. Σημαίνει απλά ότι καταλαβαίνεις κάποια πράγματα για την ανθρώπινη φύση, και προσαρμόζεις την οπτική σου γωνία σου ανάλογα με αυτά.

ΥΓ. Κάντε κλικ εδώ για την εξήγηση ενός χαρακτηριστικού παραδείγματος μεγαλοποίησης και διαστρέβλωσης της πληροφορίας, ίσως για εντυπωσιασμό ή πρόκληση πανικού.

Advertisements

2 thoughts on “Χαλασμένο τηλέφωνο για ενήλικες

  1. Και τα ΜΜΕ κάνουν το ίδιο πράγμα. Συνέχεια.
    Παράδειγμα με τη γρίπη κάθε χρόνο.
    Πέθαναν χ απο τη γρίπη. Και τελικά μαθαίνεις οτι οι περισσότεροι που πέθαναν, είχαν και άλλες, ως συνήθως χρόνιες, παθήσεις που τελικά κατέληξαν απο αυτές.
    π.χ. ο ένας είχε καρδιά και τελικά πέθανε απο ανακοπή.
    ο άλλος ήταν 90 ετών με καρδιά και διαβήτη και τελικά κατέληξε.
    Ακριβώς αυτό το πράγμα.

    • Πολύ σωστή παρατήρηση! Τα ΜΜΕ το κάνουν επίτηδες και όχι κατά λάθος, όπως όλοι εμείς οι υπόλοιποι.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s