Βοήθεια και εκμετάλλευση στη φιλία και στη σχέση

Είχα μια συζήτηση χθες με μια καλή φίλη, η οποία παραπονιόταν ότι ένας συνάδελφος την «εκμεταλλευόταν»: ενώ εκείνη διεκπαιρέωνε όλα τα διαδικαστικά και γραφειοκρατικά θέματα ή μάθαινε πώς να συμπληρώσει τη φορολογική της δήλωση μόνη της, εκείνος απλώς έπαιρνε σχέδιο από τα δικά της έγγραφα και γλίτωνε όλη τη διαδικασία του να ασχοληθεί και να μάθει μόνος του. Αφού λοιπόν μου παραπονέθηκε για κάμποσο, τη ρώτησα αν τελικά έχει κάποια σημασία αν θα βοηθήσει το φίλο της ή όχι, δεδομένου του ότι έτσι κι αλλιώς τη δουλειά την έχει ήδη κάνει. Η απάντησή της ήταν ότι συγχύστηκε τόσο πολύ, επειδή ο συγκεκριμένος συνάδελφός της έκανε το ίδιο πράγμα κατ’ εξακολούθηση, και την τελευταία φορά που αυτό συνέβη της είπε απλώς «φέρε τα χαρτιά σου αύριο». Δεν της είπε «Σε παρακαλώ, μπορείς να φέρεις τα χαρτιά σου;». Το γεγονός ότι θεώρησε τη βοήθειά της δεδομένη και δεν ρώτησε καν ευγενικά ήταν το σημαντικότερο. Δεν ήταν η ίδια η πράξη, παρά ο τρόπος.

Τελικά πόσο μας «κοστίζει» η βοήθεια προς κάποιον άλλον, όταν δεν χρειάζεται να κάνουμε κάποια επιπλέον προσπάθεια; Πόσο, για παράδειγμα, κοστίζει στον μαθητή να αφήσει τον συμμαθητή του να αντιγράψει; Θυμάμαι κι εγώ στο σχολείο που καμιά φορά άφηνα συμμαθητές μου να αντιγράψουν, προκειμένου να με «συμπαθούν». Δεν ξέρω αν αυτή μου η πράξη τους έκανε μάλλον να με θεωρούν εύκολο θύμα παρά καλή φίλη. Τελικά δεν έχει σημασία. Τότε που ήμασταν παιδιά, νομίζαμε ότι μπορούσαμε να ξεγελούμε τους δασκάλους μας πολύ εύκολα. Τώρα που είμαι κι εγώ ενήλικας, συνειδητοποιώ ότι οι δάσκαλοί μας ήξεραν πολύ καλά ποιος διαβάζει και ποιος αντιγράφει. Και έκαναν τα στραβά μάτια, από τη μία επειδή δεν είχε νόημα να τιμωρούν κάθε μικρή αταξία, κι από την άλλη γιατί έτσι κάνουμε εμείς οι μεγάλοι: αφήνουμε καμιά φορά τα παιδιά να νομίζουν ότι έχουν «νικήσει» (κάτι που, ως γονιός, το βρίσκω πολύ διασκεδαστικό).

Αλλά παρασύρθηκα σε άλλο θέμα. Ας επανέλθω λοιπόν: βοήθεια και εκμετάλλευση. Πού σταματάει το ένα και πού αρχίζει το άλλο; Για να μην σας κρατάω σε απορία, θα σας πω από τώρα ότι δεν ξέρω, και το μόνο που έχω να μοιραστώ είναι η προσωπική μου εμπειρία, και οι ιστορίες που μοιράζονται μαζί μου οι φίλοι μου.

Γενικά αν κοιτάξει κανείς γύρω βλέπει ότι σε ατομικό επίπεδο δεν υπάρχουν ισορροπίες: άλλοι άνθρωποι βοηθούν διαρκώς, άλλοι βοηθιούνται – ή εκμεταλλεύονται τους άλλους -, άλλοι βάζουν όρια και άλλοι παραμερίζουν ακόμα και την προσωπική τους βόλεψη προκειμένου να βοηθήσουν τους άλλους. Στην κλίμακα από αλτρουιστής έως εγωκεντρικός, υπάρχουν όλες οι αποχρώσεις. Και ο ίδιος άνθρωπος μπορεί να χαρακτηριστεί διαφορετικά ανάλογα με το ποιον ρωτάς. Η φίλη μου η Χριστίνα θα σας πει ότι βοηθάω πάντα, αλλά κάποιοι άλλοι που με συμπαθούν λιγότερο θα σας πουν ότι είμαι εγωίστρια (και αλαζόνας, έχω ακούσει). Σαφώς και βοηθάω περισσότερο τη φίλη μου, ή τον άντρα μου, ή το παιδί μου. Δεν έχω ατελείωτα αποθέματα ενέργειας, και επιλέγω πού θα την ξοδέψω.

Για ένα μόνο είμαι σίγουρη: ότι σε μια καλή σχέση ή φιλία, υπάρχει πάντα ισορροπία μεταξύ της προσφοράς του καθενός προς τον άλλον. Γιατί όταν δεν υπάρχει, αρχίζουν οι ρίξεις και τα αρνητικά συναισθήματα. Αλλά καμιά φορά δεν συνειδητοποιούμε τη φύση αυτής της ισορροπίας.

Ισορροπία δε σημαίνει απαραίτητα «σε βοηθάω με τα χαρτιά, με βοηθάς με τα χαρτιά». Καθένας προσφέρει εκεί που έχει περισσότερο ταλέντο. Η βοήθεια σε ένα πρακτικό θέμα μπορεί να ανταποδίδεται ως ψυχολογική υποστήριξη σε κάποια δύσκολη στιγμή. Γι’ αυτό είναι οι φίλοι και οι σύντροφοι, για να μας βοηθάνε όπου μπορούν, και όπου το έχουμε ανάγκη. Και γι’ αυτό συνήθως δεν έχουμε μόνο έναν φίλο ή μία φίλη: σε διαφορετικό άνθρωπο τηλεφωνούμε όταν θέλουμε συμβουλή για κάποιο σοβαρό οικογενειακό θέμα, και σε άλλον όταν θέλουμε μια ανάλαφρη παρέα για ένα χαλαρό καφεδάκι. Ή μπορεί να είναι και το ίδιο άτομο, αλλά τέλος πάντων καταλαβαίνετε τι εννοώ: όπως στην εργασία, έτσι και στις διαπροσωπικές αλληλεπιδράσεις, ο γενικός κανόνας είναι «καθένας στον τομέα του» (καλά καταλάβατε, δε μου τηλεφωνούν ποτέ για … χαλαρά καφεδάκια!).

Φυσικά και πρέπει να διαφυλάσσουμε τον εαυτό μας από την υλική και συναισθηματική εκμετάλλευση. Τα όρια είναι ασαφή, και εξαρτώνται από τη σχέση με τον άλλον, ωστόσο αν έχετε κάποιον φίλο ή φίλη που δεν θυμάστε να σας έχει βοηθήσει με κανέναν τρόπο, είναι ώρα να σκεφτείτε γιατί ακριβώς κάνετε παρέα με αυτόν/αυτήν. Η ανθρώπινη κοινωνία βασίζεται στην αλληλοϋποστήριξη, και άτομα που συμπεριφέρονται ως «βδέλλες», συνήθως καταλήγουν να αποξενώσουν το περιβάλλον τους.

Τελικά η φίλη μου αποφάσισε να βοηθήσει τον συνάδελφό της, αφού του εξηγήσει απλά και ήρεμα την επιθυμιά της εκείνος να μην λαμβάνει τη βοήθειά της ως δεδομένη και να λέει τη μαγική λεξούλα «παρακαλώ». Και για μένα αυτό είναι η ιδανική συμπεριφορά: να ξεπερνάς το φόβο σου ότι ο άλλος σε θεωρεί δεδομένο ή βλάκα επειδή προσφέρεις τη βοήθειά σου. Και έχοντας συνειδητοποιήσει αυτό, μπορείς κι εσύ να ζητάς βοήθεια όποτε τη χρειάζεσαι, έχοντας τη συνείδησή σου ήσυχη ότι κάνεις ό,τι μπορείς κι εσύ για τους άλλους.

Advertisements

3 thoughts on “Βοήθεια και εκμετάλλευση στη φιλία και στη σχέση

  1. Συμφωνώ με την άποψή σου. Πρέπει να υπάρχει μία ισορροπία. Ο καθένας βοηθάει όπου μπορεί και όπως μπορεί. Τι γίνεται όμως όταν βοηθάς, ο άλλος δεν το αναγνωρίζει και μόλις σε βοηθήσει στο χτυπάει καμιά εικοσαριά φορές; Μιλάμε για το ίδιο άτομο.

  2. Μεγαλώνοντας συνειδητοποιώ πόσο δύσκολες είναι οι ανθρώπινες σχέσει!.Δεν θα έπρεπε όμως….γιατί τις δυσκολεύουμε εμείς τόσο πολύ?Ίσως γιατί τελικά δεν ξέρουμε τι θέλουμε?Ισως γιατί έχει γίνει τόσο περίπλοκη η ζωή μας,το περιβάλλον μας,η διαβίωσή μας,οι αλληλεπιδράσεις με όλους τους τομείς που καθορίζουν την καθημερινότητα μας και που κατά βάση έχουμε παραιτηθεί από τον αγώνα της διαφύλαξης των αξιών μας και της ύπαρξής μας?Μήπως οφείλουμε ως άνθρωποι που εξακολουθούμε κι έχουμε κρίση άρα και δυνατότητα σκέψης,να αναδείξουμε την έννοια της «απλούστευσης» σε κάθετι που μας επιτρέπει καθημερινά να ζούμε και να είμαστε καλά και υγιείς?Το ιδανικό θα ήταν οι περισσότεροι να έπρατταν έτσι,αλλά αν το πετύχει ο καθένας στο μεγαλύτερο βαθμό που μπορεί σε ατομικό επίπεδο,καταρχήν θα έχει εξασφαλίσει τα καλύτερα εφόδια για την προσωπική του ανεξάρτητη ευτυχία!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s