Σπάζοντας τα δεσμά της αδράνειας

Έχω καιρό να γράψω, και αυτό οφείλεται στο ότι το καλοκαίρι που πέρασε ήταν καθοριστικό για την μετέπειτα πορεία μου. Υπήρχαν πολλές αποφάσεις που έπρεπε να ληφθούν, πολλά ζητήματα που έπρεπε να ζυγιστούν και εμπόδια που έπρεπε να ξεπεραστούν. Θα μιλήσω σήμερα για εμπόδια του μυαλού, που θέτουμε οι ίδιοι στους εαυτούς μας, εμπόδια που δεν είναι πρακτικά δύσκολο να ξεπεραστούν, αλλά που ο συναισθηματισμός μας δε μας αφήνει να προσπεράσουμε.

Κάποια στιγμή, πριν πολλά χρόνια, αποφάσισα να σπουδάσω Φυσική. Η πορεία που είχα σκεφτεί ήταν ξεκάθαρη και προδιαγεγραμμένη: θα τελείωνα τις σπουδές μου, θα έκανα ένα μάστερ στην Αστροφυσική, μετά θα έφευγα στο εξωτερικό για ένα διδακτορικό. Κάποια προβλήματα εμφανίστηκαν, απεργίες, καταλήψεις, προσωπικά, οικογενειακά, τέλος πάντων αυτά που ξέρουμε και περνάμε όλοι μας. Αλλά το σχέδιο στο τέλος και παρά τις καθυστερήσεις ήρθε εις πέρας, και πριν από ένα χρόνο είχα στο χέρι μου τον διδακτορικό τίτλο και μπορούσα πλέον να αρχίσω την επαγγελματική μου πορεία με την «άδεια να ασκώ τη Φυσική», όπως χαριτολογώντας έλεγε ο καθηγητής μου.

Η συνήθης πορεία σε αυτόν τον κλάδο είναι να αλλάξεις χώρα και να περάσεις δύο έως τρία χρόνια έως μεταδιδακτορική ερευνήτρια σε ένα επιστημονικό ινστιτούτο ή πανεπιστήμιο. Μετά από τα δύο χρόνια συνήθως θα ψάξεις για άλλο ινστιτούτο, και πάλι μάλλον σε άλλη χώρα. Έτσι μετοίκησα από την Ελλάδα στη Γερμανία, και μετά στη Γαλλία. Στη δεύτερη μετακόμιση είχα μαζί μου και μια νέα οικογένεια, και με αυτήν αυξημένες υποχρεώσεις. Ο καιρός πλησίαζε που θα έπρεπε να αποφασίσω για πόσο ακόμα θα συνεχίζονταν τα προσωρινά συμβόλαια και οι διαρκείς μετακομίσεις.

Όπως φαντάζεστε η κρίσιμη στιγμή ήρθε το καλοκαίρι που μας πέρασε. Σχεδόν ένα χρόνο μέσα στο μεταδιδακτορικό συμβόλαιο, και με έναν χρόνο να απομένει, με δυσκολίες στο ερευνητικό πρότζεκτ και με την προοπτική να βρω ένα επόμενο καλό συμβόλαιο να γίνεται όλο και πιο απίθανη, δεδομένης της έλλειψης επιστημονικών άρθρων από τη μεριά μου, άρχισα να σκέφτομαι τις εναλλακτικές πιθανότητες. Το εκπληκτικό είναι ότι αυτή η σκέψη δεν είχε περάσει από το μυαλό μου επί 13 χρόνια. Και αυτό είναι παράδοξο, καθώς στατιστικώς μιλώντας μόνο ένα μικρό ποσοστό όλων των αστρονόμων και αστροφυσικών τελικά θα βρουν μόνιμη δουλειά στο αντικείμενο – και αυτοί είναι συνήθως εκείνοι που είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν ένα μεγάλο ποσοστό από το χρόνο τους και την προσωπική τους ζωή για να επιτύχουν στο αντικείμενο που επέλεξαν. Ήταν φανερό από καιρό ότι δεν είχα αυτού του είδους τον χαρακτήρα, και ότι με βάση τα προσόντα και τον ανταγωνισμό μια πανεπιστημιακή θέση ήταν για μένα σχεδόν αδύνατος στόχος. Γιατί λοιπόν επέμενα;

Πιστεύω ότι ο λόγος για τον οποίο δεν έκανα το βήμα του αποχωρισμού νωρίτερα, είναι ο φόβος της αλλαγής. Ο φόβος είναι αυτό που κρατάει πολλούς από εμάς σε δουλειές που έχουμε σταματήσει να αγαπάμε, σε σχέσεις που έχουν σταματήσει να είναι λειτουργικές, σε συνήθειες και τακτικές που μας βλάπτουν. Παρόλο που το βλέπουμε, το συνειδητοποιούμε ότι η κατάσταση δε μας επωφελεί, αδυνατούμε να αλλάξουμε πορεία, σαν αεροπλάνα στον αυτόματο πιλότο. Αλλά η πορεία της μη αλλαγής θα με έφερνε σε μια κατάσταση μη ιδανική: με διαδοχικά προσωρινά συμβόλαια, να αλλάζω πόλη και χώρα κάθε δύο ή τρία χρόνια, κουβαλώντας μαζί και την οικογένειά μου, χωρίς μία βάση δική μας, χωρίς ένα μέρος τελικά που θα ήταν το σπίτι μας.

Φυσικά και με φοβίζει η αλλαγή! Δεν έχω σκεφτεί πώς θα είναι μια ζωή για μένα χωρίς να είμαι αστροφυσικός. Χωρίς να ανήκω στην κάστα των «εκλεκτών», εκείνων που ανακαλύπτουν τα μυστήρια του σύμπαντος. Θα σας πω όμως ένα μυστικό: οι περισσότεροι αστροφυσικοί, όπως και οι περισσότεροι άλλοι επιστήμονες, δεν ανακαλύπτουν μυστήρια του σύμπαντος. Ίσως προσθέτουν ένα σταγονίδιο στον τεράστιο ωκεανό της ανθρώπινης γνώσης. Αλλά οι περισσότεροι από εμάς ασχολούμαστε με υποπροβλήματα υποπροβλημάτων, χρησιμοποιώντας γνώση ήδη κεκτημένη, χωρίς να συνεισφέρουμε σε κοσμοϊστορικές αλλαγές της κατανόησης του σύμπαντος. Με λίγα λόγια, δε χάνει η Βενετιά βελόνι αν αποφασίσω να αλλάξω πορεία.

Αλλά και αντιστρόφως: πολλοί αστροφυσικοί (κι εγώ μέσα σε αυτούς μέχρι πριν λίγο καιρό!) νομίζουν ότι δεν υπάρχει ζωή έξω από τον κόσμο της έρευνας: ότι ο «έξω κόσμος» είναι καμμένη γη, ένα μέρος που θα είναι αναμφίβολα δυστυχισμένοι, ένα μέρος χωρίς δημιουργικότητα ή προοπτικές. Το να φύγει κανείς από το χώρο της έρευνας συχνά θεωρείται ταμπού. Εκείνοι που φεύγουν είναι τα «μαύρα πρόβατα», ή αυτοί που αναγκάστηκαν γιατί δεν έβρισκαν δουλειά ή για οικογενειακούς λόγους. Αλλά ω, του θαύματος! Μιλώντας με πρώην συναδέλφους που έκαναν τη μετάβαση, συνειδητοποίησα ότι όλοι ανεξαιρέτως δήλωναν πολύ πιο ευτυχισμένοι, ήρεμοι και ισορροπημένοι. Πού ήταν η δυστυχία;

Η απόφαση ελήφθη όταν ρώτησα τον σύζυγό μου: «Τόσα χρόνια που με γνωρίζεις, θεωρείς ότι είμαι ευτυχισμένη με το επάγγελμά μου;» Η απάντηση κοφτή και κατηγορηματική: «Όχι». Το παράδοξο σε όλο του το μεγαλείο: κάτι που έκανα περιμένοντας να με κάνει ευτυχισμένη, εξακολουθούσε επί σειρά ετών να με κάνει δυστυχισμένη. Ποιο το νόημα;

Αντίο λοιπόν έρευνα. Δεν έχω ιδέα τι θα κάνω μετά, αλλά είμαι διατεθειμένη να ανακαλύψω τις εκπλήξεις που μου επιφυλάσσει η ζωή από εδώ και πέρα!

Advertisements

3 thoughts on “Σπάζοντας τα δεσμά της αδράνειας

  1. Κι επειδή καταλαβαίνω σε απίστευτο βαθμό αυτά που γράφεις (και δεν εννοώ τη μετάβαση από την έρευνα σε κάτι άλλο), κατ’αρχάς θα σου ευχηθώ καλή συνέχεια με ό,τι επιλέξεις. Η αλλαγή όντως φοβίζει γιατί κανείς δε σου εγγυάται ποτέ τίποτα αλλά από την άλλη, τα κέρδη, κυρίως τα ψυχολογικά που σε βοηθάνε να αναπτυχθείς, είναι πολλά και, αν και καμιά φορά δεν τα συνειδητοποιείς αμέσως, με το χρόνο τα βλέπεις. Μόνο αν αφήσεις κάτι πίσω, κάτι καινούριο θα σου χτυπήσει την πόρτα 🙂

  2. Αυτό που έγραψες για το φόβο ισχύει. Το έχω νιώσει. Κάπου διάβασα πρόσφατα ότι οι δημιουργικοί άνθρωποι παίρνουν ρίσκα. Μπορεί να φαίνεται ρίσκο η αλλαγή πορείας όμως σίγουρα οδηγεί σε κάτι νέο, σε κάτι εξίσου δημιουργικό. Καλή αρχή!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s