Πήγες στο Πρίνστον – και λοιπόν;

Graduation Hat

Πέτυχα τις προάλλες μια συζήτηση στο διαδίκτυο μεταξύ αστρονόμων, σχετικά με το πόσο αλαζόνες είναι εκείνοι που πήγαν σε κάποιο από τα «μεγάλα» πανεπιστήμια της Αμερικής – Πρίνστον, Χάρβαρντ και τα σχετικά. Τα σχόλια στη συζήτηση πήγαιναν κι έρχονταν, με κάποιους να επιχειρηματολογούν για το ότι εκείνοι που πήγαν στα πανεπιστήμια με το ηχηρό όνομα δεν είναι απαραίτητα καλύτεροι επιστήμονες και ότι στον χώρο γίνονται αδικαιολόγητες διακρίσεις με βάση το από πού αποφοίτησε ο καθένας.

Με εντυπωσίασε η συζήτηση, γιατί κάπου στα μισά συνειδητοποίησα ότι κανένας από τους συμμετέχοντες δεν επεσήμανε δύο απλά πράγματα:

  1. Το αν θα σπουδάσει και πού θα σπουδάσει κανείς καθορίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό από το βιοτικό επίπεδο, το μέρος όπου γεννήθηκε, το επίπεδο σπουδών των γονέων του/της και την οικονομική του/της κατάσταση. Με λίγα λόγια από παράγοντες που λίγο έχουν να κάνουν με την ευφυία και την ικανότητα του καθενός. Εγώ, για παράδειγμα, που γεννήθηκα στην Ελλάδα, θεώρησα τεράστια επιτυχία το να σπουδάσω στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, για την ύπαρξη του οποίου οι συμμετέχοντες στη συζήτηση μάλλον δεν έχουν ακούσει. Με λίγα λόγια, η ζωή μας καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την τύχη.
  2. Εφόσον έχουμε φτάσει στο σημείο να συζητάμε για το ποιο πανεπιστήμιο μας έδωσε το διδακτορικό μας πτυχίο, σημαίνει ότι το βιοτικό και μορφωτικό μας επίπεδο είναι υψηλό, και οι πραγματικές διαφορές μεταξύ του αποφοίτου του Πρίνστον και οποιουδήποτε άλλου αστρονόμου/αστροφυσικού είναι μικρές. Επίσης έχουμε ξεφύγει από τα χειρότερα που θα μπορούσαν να μας συμβούν σε πολλά, πολλά άλλα μέρη του κόσμου όπου θα μπορούσε η τύχη να μας έχει κάνει να γεννηθούμε. Ήμασταν απλώς πολύ, πολύ τυχεροί στη ζωή μας, αλλά καθόμαστε και παραπονιόμαστε για το πανεπιστήμιο.

Εξαιτίας αυτών των παρατηρήσεων θεώρησα συνετό να γράψω την επόμενη απάντηση σε όλους εκείνους που συμμετείχαν στη συζήτηση:

«Καθώς έβαζα την κόρη μου για ύπνο πριν από λίγο, σκεφτόμουν πόσο έχουμε συνηθίσει να παραπονιόμαστε για πράγματα που είναι ασήμαντα. Είμαι γυναίκα και θα μπορούσα να είχα γεννηθεί στην ύπαιθρο της Υεμένης, ή στην υποσαχάρια Αφρική, θα μπορούσα να έχω υποστεί τη γυναικεία περιτομή, θα μπορούσα να είχα γεννηθεί ως ένα από τα εκατομμύρια και δισεκατομμύρια μη προνομιούχα κορίτσια στην Ινδία, που θανατώνονται μετά τη γέννησή τους, θα μπορούσα να είχα πωληθεί στο εμπόριο λευκής σαρκός, ή αλλού θα μπορούσα να είχα λιθοβοληθεί επειδή κάποιος με βίασε. Δεν πήγα σε ένα σπουδαίο πανεπιστήμιο και παρόλα αυτά θεωρώ τον εαυτό μου έναν από τους τυχερότερους ανθρώπους στη γη, επειδή, ας το παραδεχτούμε, ζω σε συνθήκες καλύτερες από ό,τι το 99% του ανθρώπινου πληθυσμού. Επίσης, σε όλες αυτές τις περιπτώσεις που ανέφερα παραπάνω, ή εγώ ή η κόρη μου ή και οι δύο μας θα είχαμε πεθάνει στη γέννα, αλλά η ιατρική περίθαλψη μου επέτρεψε να αποκτήσω ένα απολύτως υγιές μωρό, και η ιατρική περίθαλψη ίσως με βοηθήσει να αποκτήσω άλλο ένα. Γι’ αυτό θα πάω τώρα να φάω βραδινό μαζί με τον σύζυγό μου, συνεχίζοντας να αισθάνομαι εκπληκτικά, απίστευτα τυχερή, και στο ίδιο επίπεδο με έναν απόφοιτο του Πρίνστον (ο οποίος μάλλον δεν είχε τόσο καλή ασφάλιση υγείας όπως εγώ).»

Ήθελα να το μοιραστώ αυτό μαζί σας. Μην αισθάνεστε ποτέ άσχημα γι΄αυτό που είστε, μην αφήνετε κανέναν να σας πει ότι είναι καλύτερος από εσάς. Οι πραγματικά καλύτεροι δεν θα ισχυριστούν ποτέ κάτι τέτοιο. Είστε ισοδύναμος με οποιονδήποτε απόφοιτο του Χάρβαρντ, αν μπορείτε να βάλετε το μυαλό σας να δουλέψει λογικά, αν δεν πιστεύετε κάτι απλά επειδή κάπου το διαβάσατε ή το ακούσατε, αν έχετε κριτικό πνεύμα, αμφισβητείτε και διερευνάτε.

Υψηλή νοημοσύνη και ακαδημαϊκή επιτυχία δεν είναι δύο έννοιες συνώνυμες. Πράγματι, οι άνθρωποι υψηλής νοημοσύνης συχνά αποζητούν και επιτυγχάνουν την ακαδημαϊκή καταξίωση. Ωστόσο ο παράγοντας τύχη που αναφέραμε παραπάνω είναι πολύ σημαντικός. Τι θα επιτύγχανε ο Άλμπερτ Άϊνσταιν αν είχε γεννηθεί σε μια φτωχή οικογένεια ανθρακωρύχων; Φυσικά η ερώτηση είναι ρητορική και δεν έχει απάντηση, αλλά χρησιμεύει στο να καταδείξει την τεράστια τελικά σημασία των συγκυριών.

Μία από τις βασικές αιτίες της δυστυχίας μας, όπως έχω γράψει και αλλού, είναι ότι διαρκώς συγκρίνουμε τους εαυτούς μας με άλλους, πιο επιτυχημένους ανθρώπους.  Αυτό όχι μόνο είναι άστοχο, αλλά συχνά σαμποτάρει και την προσωπική μας εξέλιξη.

Το στοίχημα που έχω με τον εαυτό μου είναι να σταματήσω αυτήν τη σύγκριση, που μόνο τρικλοποδιές μου βάζει. Υπάρχουν πάμπολλοι άνθρωποι πιο επιτυχημένοι από εμένα, πιο έξυπνοι, πιο ταλαντούχοι στη δουλειά, στη μαγειρική, στην τέχνη της μητρότητας, στο γράψιμο και σε πολλά, πολλά άλλα πράγματα. Εμένα τελικά τι με αφορά αυτό;

Το ότι πήγες στο Πρίνστον, κύριε, δε σημαίνει τελικά τίποτα. Αν δεν βρεις κάτι άλλο, κάτι δικό σου που να καθορίζει την ταυτότητά σου, τότε είσαι χαμένος!

Advertisements

6 thoughts on “Πήγες στο Πρίνστον – και λοιπόν;

  1. Μια χαρά τα γράφεις φίλη Ιωάννα. Συμφωνώ απόλυτα μαζί σου. Εξαιρετική ανάρτηση!

    [Είμαι νέα μαμά, απόφοιτος του ελληνικού πολυτεχνείου με μεταπτυχιακές σπουδές στην Ελλάδα, και νιώθω υπέροχα και πολύ ευτυχισμένη που είμαι αυτό που είμαι και που ζω εδώ που ζω, έτσι όπως ζω, γιατί…όπως πολύ σωστά γράφεις…είμαι ευγνώμων που δεν ανήκω στο 99% των ανθρώπων που δεν έχουν όλα αυτά που εμείς τα θεωρούμε δεδομένα και προφανή. Αν οι συγκυρίες ήταν διαφορετικές και δεν ήμουν αυτό που είμαι…θα μπορούσα να είμαι και εγώ απόφοιτος του Πρίνστον…όπως επίσης θα μπορούσα να είμαι μία από τις άμοιρες γυναίκες τρίτων χωρών του πλανήτη που ζουν στην εξαθλίωση (ψυχολογική και σωματική)…όπως επίσης θα μπορούσα (αν είχα ρόδες) να ήμουν και πατίνι].

    Χάρηκα για τη γνωριμία 🙂

  2. Παράθεμα: Πήγες στο Πρίνστον – και λοιπόν; « Αντικλείδι

  3. Πάντοτε η καρδιά μου γεμίζει με αγαλλίαση , όταν τυχαίνει να πέσω στη περιήγηση, που κάνω στο Διαδίκτυο , σε ανάλογες αναρτήσεις. Αυτόματα ξαναθυμάμαι και συλλογίζομαι σκέψεις όπως :
    – Ευτυχισμένος είναι αυτός που μπορεί να χαίρεται με αυτά που έχει , σε αντίθεση με αυτόν που επιθυμεί να έχει αυτά που θέλει.
    – Ακόμα και η κότα όταν πίνει νερό , κοιτάζει τον ουρανό. Πόσο μάλλον εμείς, που είμαστε σκεπτόμενα όντα , οφείλουμε να νοιώθουμε ευγνωμοσύνη με αυτά που μας έχει χαρίσει ο Θεός , η φύση , η ανώτερη δύναμη , ονομάστε το όπως θέλετε ο καθένας σας , η ουσία δεν αλλάζει.
    – Ας μάθουμε να συγκρίνουμε τον εαυτό μας με αυτό που είμασταν εχθές και ας προσπαθήσουμε να βάλουμε τις βάσεις , ώστε αύριο να είμαστε καλύτεροι από σήμερα . Ο καθένας από εμάς έχει αυταξία , που προέρχεται από το δώρο της ζωής . Κανένα μέτρο σύγκρισης δεν είναι δυνατόν να συγκρίνει μεταξύ τους τις αυταξίες όλων μας. Ίσως να μπορούν να συγκριθούν οι πράξεις μας αλλά και σ’ αυτές το μέτρο μπορεί να είναι το κατά πόσο αυτές προέρχονται από τη καρδιά μας.
    – Ο κάθε συνάνθρωπος μου , με τον οποίο συγχρωτίζομαι δεν είναι ούτε ανώτερος , ούτε κατώτερος από εμένα. Πάντοτε θα υπάρχουν όμως κριτήρια , ώστε σε κάποια από αυτά να είμαι εγώ καλύτερος και σε κάποια από αυτά να είναι αυτός καλύτερος. Το στοίχημα για εμένα είναι να έχω τη δυνατότητα να πάρω από τον καθένα από εσάς , αυτά τα στοιχεία που σας κάνουνε να είσαστε καλύτεροι από εμένα στα συγκεκριμένα κριτήρια , που ενδιαφέρουν εμένα.
    – Ο καθένας από εμάς είναι δάσκαλος και συγχρόνως μαθητής των συνανθρώπων μας. Εξ άλλου για τον λόγο αυτόν δεν θεώρησε η Πυθία τον Σωκράτη σαν τον σοφότερο των ανθρώπων; Ήταν απλά ο σοφότερος επειδή ήταν ο μόνος που αναγνώριζε την άγνοιά του.
    Συγχαρητήρια για την ανάρτηση .

  4. Παράθεμα: Αργά και σταθερά | Έγγαμος Βίος

  5. Παράθεμα: Το τοπ 10 του 2012, και πολλές πολλές ευχές | Εν οίκω – εν δήμω

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s