Η καταλληλότητα των γονέων

Το ποιος είναι καλός γονέας και ποιος όχι εξαρτάται κατά πολύ από τις απόψεις που έχει ο καθένας μας σχετικά με την ανατροφή των παιδιών. Σίγουρα υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες κατά γενική ομολογία – και κατά το νόμο – τα παιδιά πρέπει να απομακρύνονται από τους γονείς: για παράδειγμα επανειλημμένα περιστατικά κακοποίησης ή παραμέλησης ανηλίκων ή γονείς με σοβαρά προβλήματα εθισμού που δεν είναι σε θέση να φροντίσουν τα παιδιά τους. Το θλιβερό είναι ότι και σε αυτές τις περιπτώσεις η κοινωνία δείχνει πρωτοφανή αδυναμία να προστατεύσει αδύναμα πλάσματα τα οποία υπόκεινται σε τρομακτική σωματική και ψυχική κακοποίηση.

Τις προάλλες διάβασα ένα άρθρο ενός κακοποιημένου παιδιού (κάντε κλικ για να το διαβάσετε) που με έβγαλε έξω από τα ρούχα μου: πώς είναι δυνατόν κανένας επί σειρά δεκαετιών να μην έκανε κάτι για ένα παιδί που υπέφερε απίστευτα μαρτύρια στα χέρια των γονιών του; Και λέω «γονιών» γιατί, παρόλο που ο μπαμπάς ήταν αυτός που έσπαγε το παιδί από μωρό στο ξύλο, η μαμά ήταν εκεί και επέτρεπε την κακοποίηση. Βάζω τον εαυτό μου στη θέση της. Αν έδερνε ο άντρας μου το 17 μηνών ή δυόμισι ετών ή πέντε ετών παιδί μου, και μάλιστα επί μισή ώρα και με τη ζώνη, θα του έκανα πιστεύω τα ίδια και χειρότερα. Ναι, το παραδέχομαι, δεν είμαι και πολύ πολιτισμένη. Θα φώναζα την αστυνομία μόνο αφού τον είχα κάνει μαύρο στο ξύλο! Ήδη του κάνω παρατήρηση αν τύχει και φωνάξει στη μικρή από τον εκνευρισμό του και εκείνη τρομάξει και βάλει τα κλάματα. Ούτε αυτό δεν το αποδέχομαι. Οι γονείς πρέπει να είναι ήρεμοι και να παραδειγματίζουν με τις πράξεις τους.

Το τρομακτικό είναι ότι αυτοί οι γονείς δεν τιμωρήθηκαν ποτέ κι από κανέναν. Ίσως ούτε και από τον κοινωνικό περίγυρο. Ίσως ούτε οι συγγενείς τους να τους απομόνωσαν – οι ίδιοι συγγενείς που έστελναν το παιδί πίσω στο σπίτι του αφού ο μπαμπάς της την πέταγε με τις κλωτσιές έξω. Θα μου πείτε, ίσως η αστυνομία να έκανε τα στραβά μάτια. Ίσως να μην μπορούσαν να κρατήσουν το παιδί – εξάλλου νομικά το παιδί ανήκει με τους κηδεμόνες του. Και αν το κράτος είναι ανίκανο να προστατέψει αυτά τα πλάσματα, τότε τι μπορεί να κάνει ο συγγενής που περιορίζεται από νόμους και από την απειλή των περιοριστικών μέτρων;

Αλλά υπάρχουν και οι άλλοι γονείς – αυτοί που δεν κακοποιούν σωματικά ή παραμελούν τα παιδιά, αλλά που τα σημαδεύουν ψυχικά για όλη τους τη ζωή. Αυτές οι περιπτώσεις είναι πιο συχνές, και όλοι μας ξέρουμε αρκετές. Είναι εκείνα τα παιδιά που πέρναγαν τα βράδια με το μαξιλάρι πάνω από το κεφάλι τους, σε μια απόπειρα να διώξουν τις φωνές των γονέων που μάλωναν στο σαλόνι, όταν νόμιζαν ότι τα παιδιά τους κοιμούνταν. Είναι εκείνα τα παιδιά που μεγάλωσαν με γονείς που κριτίκαραν την κάθε τους λέξη, το κάθε τους βήμα, δεν πρόσφεραν ποτέ μια εμψυχωτική φράση, και επεσήμαναν μόνο τα ελαττώματά τους. Είναι τα παιδιά που έβλεπαν τον μπαμπά να χτυπάει τη μαμά, ή το αντίστροφο, ή τον έναν από τους δύο γονείς να υποβαθμίζει συστηματικά τον άλλον, έτσι ώστε έχασαν κάθε ίχνος σεβασμού για τον γονιό που δεν είχε το πάνω χέρι και έμαθαν ότι η βία, σωματική και ψυχολογική, είναι ο κοινώς αποδεκτός τρόπος επίλυσης διαφορών. Είναι τα άτομα που στην πιο τρυφερή τους ηλικία έμαθαν με το παράδειγμα των γονιών και των παππούδων τους ότι οι γυναίκες έχουν τη λειτουργία της αναπαραγωγικής μηχανής, καθαρίστριας, τροφού και υπηρέτριας, και πρέπει να ικανοποιούν τις ανάγκες και τις ορέξεις των ανδρών, γιατί εξάλλου αυτός είναι ο ρόλος τους στην κοινωνία.

Είναι, δηλαδή, άτομα τα οποία θεωρούμε φυσιολογικά, αλλά τα οποία ίσως έχουν φόβο δέσμευσης, ίσως αντιμετωπίζουν τους συνανθρώπους τους ως μέσα επίτευξης στόχων, ίσως είναι συναισθηματικά αποπροσανατολισμένα, ανίκανα να διατηρήσουν σχέσεις με ουσία και νόημα. Είναι άτομα τα οποία ίσως περνούν μεγάλο μέρος της ζωής τους στην καρέκλα του ψυχολόγου, για να ανακαλύψουν τελικά ότι η φυσιολογική παιδική ηλικία την οποία νόμιζαν ότι είχαν τους έχει αφήσει κάποια δύσκολα να σβηστούν σημάδια. Θα μου πείτε, όλοι κουβαλάμε τα σημάδια του παρελθόντος μας! Και θα σας απαντήσω, ναι, αλλά το πόσο λειτουργικοί είμαστε στις σχέσεις μας και στην κοινωνία, εξαρτάται άμεσα από τα πρότερα βιώματά μας. Και φυσικά τα πράγματα αλλάζουν από άτομο σε άτομο: άλλοι είναι πιο συνειδητοποιημένοι, άλλοι όχι. Άλλοι μπορούν να εντοπίσουν ως ενήλικες το τι πρέπει να διορθώσουν στον χαρακτήρα τους, κι άλλοι αρνούνται πεισματικά να παραδεχθούν ότι θα υπήρχε έστω και μια μικρή πιθανότητα να κάνουν οι ίδιοι λάθος.

Αυτό στο οποίο θέλω να καταλήξω με όλα αυτά, είναι ένα διπλό μήνυμα: το πρώτο σκέλος είναι ότι η κοινή πεποίθηση ότι ο γονιός πρέπει να είναι κοντά στα παιδιά του, δεν ισχύει πάντα. Το ότι κάποιος έχει γόνιμα ωάρια ή σπερματοζωάρια και είναι ικανός να κάνει σεξ δεν τον κάνει αυτομάτως κατάλληλο να αναθρέψει παιδιά. Και η μη καταλληλότητα δεν περιορίζεται στις περιπτώσεις κακοποίησης, αλλά και σε περιπτώσεις όπου τα παιδιά έχουν κάθε νομικό δικαίωμα να ζουν με τους γονείς τους. Η μαμά που κριτικάρει την κάθε κίνηση της κόρης της, ακόμα και την εμφάνισή της, που την κυνηγάει να επιτυγχάνει ένα σωρό μικρούς και μεγάλους στόχους, που την τρέχει σε διαγωνισμούς και εξετάσεις και την προειδοποιεί ότι αν δεν βαφτεί και πλασαριστεί σωστά «δε θα βρει ποτέ άντρα», αυτή η μαμά είναι υπεύθυνη για τη βουλιμία ή τη νευρική ανορεξία που θα αναπτύξει στην εφηβεία το παιδί της σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να ανταποκριθεί στις παράλογες απαιτήσεις μιας ανίκανης να ικανοποιηθεί μητέρας – και για τα χρόνια ψυχοθεραπείας τα οποία θα χρειαστεί η νέα κοπέλα στη συνέχεια προκειμένου να αναπτύξει κάποιο είδος αυτοεκτίμησης και να καταλάβει γιατί ποτέ δεν ένιωσε αγάπη ως παιδί.

Το δεύτερο σκέλος είναι ότι οι γονείς έχουν τεράστια ευθύνη όχι μόνο ως προς τα παιδιά τους, αλλά και προς το κοινωνικό σύνολο. Ο μπαμπάς που διαρκώς υποβαθμίζει τη μαμά, τη βρίζει αν δεν έχει το φαγητό στο τραπέζι και την αποκαλεί «τεμπέλα» και «ανίκανη» αν δεν είναι όλα στην εντέλεια όταν γυρίζει από τη δουλειά, είναι υπεύθυνος για τη συμπεριφορά των γιων του απέναντι στις συντρόφους τους στο μέλλον. Τα παιδιά ρουφάνε σαν σφουγγάρια και από πολύ μικρή ηλικία όλα τα ερεθίσματα του περιβάλλοντός τους. Και κάνετε λάθος αν πιστεύετε ότι είναι «πολύ μικρά για να καταλάβουν». Έρευνες έχουν δείξει ότι ενώ τα νεογέννητα βρέφη δεν έχουν τάσεις που συμβαδίζουν με τα στερεότυπα που έχουμε για γυναίκες και άντρες στην σημερινή κοινωνία, αρκούν μερικοί μήνες αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον ώστε τα μερικών μηνών μωρά να παρουσιάζουν ήδη συμπεριφορές ανάλογες με τα στερεότυπα του φύλου τους.

Η ευθύνη λοιπόν των γονέων είναι πολύ μεγαλύτερη απ΄ό,τι ακόμα κι εμείς, που είμαστε γονείς, φανταζόμαστε. Πρέπει να παραδειγματίζουμε με τη συμπεριφορά μας από την πρώτη μέρα της γέννησης του μωρού μας, και με συνέπεια μέχρι την ενηληκίωσή του. Το ότι αναπαραχθήκαμε δε μας δίνει αυτομάτως δικαιώματα πάνω στα παιδιά, και δεν μας κάνει αλάνθαστους. Πρέπει διαρκώς να ασκούμε κριτική στον εαυτό μας, να ενημερωνόμαστε, να βελτιωνόμαστε. Πρέπει να παραδεχόμαστε τα λάθη μας, και να εντοπίζουμε τα λάθη του συντρόφου μας. Τέλος, πρέπει να αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας στο έπακρο. Όταν κάνεις παιδιά, είσαι ο μόνος υπεύθυνος για τη σωματική και ψυχική τους υγεία, και οι ανάγκες των παιδιών υπερέχουν των δικών σου. Πρέπει να αναλάβεις την ευθύνη που απορρέει από την απόφασή σου, είτε είχες συνειδητοποιήσει τι σημαίνει να έχεις παιδιά είτε όχι, και να μην κρύβεσαι πίσω από δικαιολογίες. Και αυτό πρέπει να το κάνεις, όχι μόνο για το καλό των δικών σου παιδιών, αλλά και για το καλό των παιδιών όλων των υπολοίπων.

Advertisements

One thought on “Η καταλληλότητα των γονέων

  1. Παράθεμα: Το τοπ 10 του 2012, και πολλές πολλές ευχές | Εν οίκω – εν δήμω

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s