Κρίνω, επικρίνω, κατακρίνω: διαδικτυακές συγχύσεις

judge hand with gavel

γράφει η Ιωάννα

Οι περισσότεροι από εμάς μιλάμε την καθομιλουμένη δημοτική Ελληνική και τα καταφέρνουμε να συνεννοηθούμε. Και αυτό συμβαίνει χάρη στις σιωπηρές συμβάσεις σχετικά με τη σημασία των λέξεων και φράσεων. Καθόλου παράξενο που κάποιος ξένος που μαθαίνει Ελληνικά (βλέπε ο σύζυγός μου) μπερδεύεται πολύ: η ίδια λέξη ή φράση, ή μια ελαφρώς τροποποιημένη, μπορεί να σημαίνει κάτι το τόσο διαφορετικό από την αρχική που τελικά να μη μπορείς – ως μη ομιλών τη μητρική σου γλώσσα – να βγάλεις άκρη.

Αλλά έλα που οι λέξεις έχουν σημασία, κουβαλούν νόημα και οδηγούν σε παρεξηγήσεις…

Συχνά λέμε, γράφουμε, διαβάζουμε: «μην κρίνετε τους άλλους», ή «μη με κρίνετε» ή «σε όσους με κρίνουν έχω να πω ότι …» Και κατανοούμε όλοι μας, ότι σε αυτό το φραστικό περιβάλλον η λέξη «κρίνω» χρησιμοποιείται μάλλον ως υποκατάστατο της λέξης «επικρίνω» ή «κατακρίνω». Γιατί το να κρίνει κανείς κάτι ή κάποιον δεν είναι ούτε μεμπτό ούτε και μπορείς να το αποφύγεις: αν δεν είσαι εγκεφαλικά νεκρός, ή τέλος πάντων αν έχεις δείκτη νοημοσύνης μεγαλύτερο από αυτόν ενός χρυσόψαρου, τότε το μυαλό σου αυτομάτως θα μπει στη διαδικασία να κρίνει το περιβάλλον του. Γιατί κατά το λεξικό, η πρώτη και κύρια σημασία του ρήματος «κρίνω» είναι «διαμορφώνω άποψη, σχηματίζω γνώμη για κπ. ή για κτ., ύστερα από μία λογική διεργασία». That’s all. Τίποτα κακό με το να σχηματίζεις γνώμη, έτσι;

Συγχέοντας τις λέξεις, όμως, συγχέουμε και τα νοήματα. Γιατί όταν κάποιος γράφει «μη με κρίνετε» εννοώντας «μη με κατακρίνετε» το υπερευαίσθητο διαδικτυακό κοινό συχνά πέφτει να σε κατασπαράξει αν απλώς εκφράσεις μια γνώμη. Το να είσαι ευγενής και κόσμιος, όμως, δε σημαίνει ότι θα είσαι ουδέτερος και δεν θα εκφράζεις άποψη. Σημαίνει ότι θα εκφράζεις την άποψή σου χωρίς προσωπικές επιθέσεις, χαρακτηρισμούς και βωμολοχίες. Και επίσης, δεν σημαίνει ότι δεν θα εκφράζεις αρνητική γνώμη. Θα ήταν τελείως μα τελείως βαρετό αν μας άρεσαν όλοι και όλα. Και επίσης θα ήταν ανέφικτο.

Για να κάνω τα πράγματα ακόμα πιο ξεκάθαρα: όταν λέω – σε μια παλαιότερη ανάρτηση η οποία έτυχε νέων σχολίων – ότι η Ολίβια της πασίγνωστης ιστοσελίδας «Είμαι μαμά» δεν έχει και κανένα εξαιρετικό ταλέντο στο γράψιμο, εννοώ ότι η συγκεκριμένη γυναίκα από αυτά που έχω δει μάλλον δεν θα πάρει το βραβείο Νομπέλ λογοτεχνίας. Δεν εννοώ ότι η Ολίβια είναι γενικότερα ατάλαντη ή ότι είναι χαζή ή ότι δεν την συμπαθώ. Αντίθετα, να σας πω ότι ο σύζυγός μου δεν έχει ταλέντο στο γράψιμο αλλά τον συμπαθώ αρκετά. Όταν λέω ότι δε μου αρέσει η όλη τακτική της διαφήμισης προϊόντων μέσω των παιδιών κάποιου, δεν λέω ότι μια γυναίκα που το κάνει αυτό είναι κακή μάνα. Η εξαγωγή συμπερασμάτων πέρα από τις γνώμες που αναφέρει ο γράφων είναι καθαρά στα χέρια του αναγνώστη, και πολλές φορές οι αναγνώστες παίρνουν αυτό που διαβάζουν και του δίνουν τις διαστάσεις τις οποίες οι δικές τους ιδέες, προοπτικές, προκαταλήψεις και ανασφάλειες τους δίνουν.

Δεν πρέπει να συγχέεται λοιπόν η αξιολόγηση της εργασίας ή μιας τακτικής ενός άλλου με την επίθεση προς την προσωπικότητά του. Κατανοώ απόλυτα ότι όλοι μας βάζουμε ένα μέρος του εαυτού μας στην εργασία μας, έτσι ώστε αρνητικά σχόλια ως προς αυτήν να εκλαμβάνονται ως κάτι που έχει αντίκτυπο στην αξιολόγηση του χαρακτήρα μας από τους άλλους. Ως ένα βαθμό αυτό είναι σωστό, αλλά μία προσωπικότητα έχει πολλές πτυχές και εκφάνσεις, και εμείς οι άνθρωποι είμαστε υπερβολικά περίπλοκοι για να χωρέσουμε σε τόσο μικρές κατηγοριοποιήσεις.

Εκτός αυτού, όταν βάζεις τον εαυτό σου στο προσκήνιο δημοσιεύοντας την εργασία σου ή προσωπικές απόψεις για οποιονδήποτε τύχει να τις διαβάσει, είναι επόμενο και αναμενόμενο να λάβεις σχόλια και κριτικές από … οποιονδήποτε τύχει να βρεθεί στο διαδικτυακό σου σπίτι (συμπεριλαμβανομένων και των αναγνωστών που διαβάζουν κάτι και καταλαβαίνουν κάτι τελείως άσχετο με αυτό που είναι γραμμένο – βλέπε κατηγορία «βγάζω ό,τι συμπέρασμα μου έρθει»). Όποιος λοιπόν μπαίνει σε αυτήν τη διαδικασία, να ανάγει δηλαδή τον εαυτό του σε εν δυνάμει δημόσιο πρόσωπο, είναι αφελές να περιμένει ότι όλοι θα τον αγαπούν και δεν θα λάβει ποτέ αρνητική κριτική. Και για όποιον είναι ήδη δημόσιο πρόσωπο, και δη από επιλογή του, όλα αυτά θα έπρεπε να είναι αυτονόητα. Κάθε μορφή επιτυχίας έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της, τα οποία θα πρέπει να είναι εξ αρχής ξεκάθαρα.

Προσωπικά δεν περίμενα ποτέ ότι αυτό το blog θα μάζευε έστω και 10 αναγνώστες. Είμαι αντιδραστική, γράφω εναντίον των οργανωμένων θρησκειών, η κοσμοθεωρία μου είναι επιστημοκεντρική και δεν πιστεύω τις κοτσάνες που κυκλοφορούν στο 99% του διαδικτύου, γιατί ξέρω πολύ καλά με ποιον τρόπο αυτές διαδίδονται. Θέλω να ελέγχω τις πηγές μου και βγάζω αλλεργία κάθε φορά που κάποιος μου λέει κάτι που άκουσε στο χαλασμένο τηλέφωνο του διαδικτύου, όπως «τα λεμόνια θεραπεύουν τον καρκίνο» ή «οι παιδικές τροφές έχουν κύτταρα από εκτρωμένα έμβρυα». Αυτά τα στοιχεία δεν πρόκειται να τα αλλάξω, και γι’ αυτόν τον λόγο δεν πρόκειται να μαζέψω μεγάλο κοινό. Όσοι μου λέτε ότι ζηλεύω την Ολίβια, κρατήστε στο μυαλό σας ότι αν πραγματικά ήθελα κοινό, θα προσπαθούσα κι εγώ να ήμουν συμπαθής στην πλειοψηφία των αναγνωστών, μην εκφράζοντας γνώμες όπως αυτές παραπάνω, οι οποίες διώχνουν τουλάχιστον το 90% του κοινού. Με αυτά τα δεδομένα, θα έπρεπε να ήμουν εξαιρετικά ανόητη αν περίμενα να μαζέψω μεγάλη ακολουθία – όπως οι αναγνώστριες της Ολίβιας, που αισθάνονται την ανάγκη να «υπερασπίσουν» το ίνδαλμά τους (από τι και ποιον;). Αντιθέτως, όπως συχνά έχω πει το blog το χρησιμοποιώ ως εργαλείο αυτοψυχανάλυσης και αυτοθεραπείας, και με βοηθά πολύ ως προς αυτόν τον σκοπό. Έχω βρει μέσα από αυτό διαδικτυακούς φίλους και έναν εύκολο τρόπο να μοιράζομαι σκέψεις και απόψεις με τους διασκορπισμένους στις 5 ηπείρους φίλους και φίλες μου. Και το να δημοσιεύω με αυτόν τον τρόπο τις απόψεις μου είναι αναφαίρετο δικαίωμά μου. Αν σε κάποιον δεν αρέσουν, τότε ας κλείσει απλώς το παράθυρο!

Advertisements

8 thoughts on “Κρίνω, επικρίνω, κατακρίνω: διαδικτυακές συγχύσεις

  1. Δεν γνωρίζω την Ολίβια και το μπλογκ της, διότι δεν είμαι μικρομαμά, μάλλον μικρογιαγιά (πλάκα κάνω, είμαι κανονική γιαγιά), αλλά το δικό σου μπλογκ το παρα;κολουθώ και μ΄αρέσεις πολύ αν και δεν σε σχολιάζω ποτέ. Τι να σχολιάσω αφού συμφωνώ με αυτά που λες. Αν δεν συμφωνούσα θα σχολίαζα και θα στα έλεγα.
    καλό Σ/Κ
    συνέχισε όπως άρχισες.

    • Σε ευχαριστώ πολύ! Κι αν δεν συμφωνείς, γράφε τη γνώμη σου! Ειδικά μιας έμπειρης μαμάς και γιαγιάς η γνώμη ενδιαφέρει πολύ!

  2. Όλες οι λέξεις,ξαφνικά,έχουν χάσει την κλασσική τους έννοια.Αυτό το έχουμε «φτιάξει» μόνοι μας για να προσαρμόσουμε τις έννοιες στη δική μας ανομολόγητη ανασφάλεια και συνάμα ανάλαφρη ύπαρξη.Σαν να έχουμε βαρεθεί πια να πολυσκεπτόμαστε,να προβληματιζόμαστε και μας βολεύει να τσουβαλιάζουμε ιδέες,απόψεις,τους ανθρώπους……τους ίδιους τους εαυτούς μας.Τι πιο χαλαρό από το να τα παίρνουμε όπως μας τα δίνουν,να τα αναμασάμε και να τα ξαναδίνουμε….κουράστηκε κανείς?Άλλωστε,χαλάς τη ζαχαρένια κανενός παίρνοντας και δίνοντας αυτό που όλοι ξέρουν κι αποδέχονται?Εκείνοι που έχουν «βολέψει» όλες τις έννοιες των λέξεων κατακρίνω,επικρίνω,κρίνω,σχολιάζω,τοποθετούμαι,εκφράζομαι…..σε μία,τη λέξη «κατακρίνω»,οι ίδιοι είναι που κάνουν τη χειρότερη κριτική,συνήθως προσβάλλοντας κι απαξιώνοντας τον οποιοδήποτε που προσπαθήσει να εκφραστεί σεβόμενος πάντα τον συνομιλητή αλλά που έχει αυτή την απαγορευτική,διαφορετική άποψη.

  3. εμενα μ αρεσει ο τροπος που γραφεις,αυτα που λες κ η αμεσοτητα των περιγραφων σου. Μ αλλα λογια .εχω την τιμη να ειμαι στο κοινο σου!

  4. αυτό το τελευταίο μου συμβαίνει αν όχι κάθε μέρα σίγουρα μέρα παρα μέρα!Το να έχω διαφορετική άποψη με κάποιον εννοώ…..και αυτό να είναι απαραίτητα «κακό».Μα γιατί βρε παιδιά?πόσο βαρετό θα ήταν να είμασταν όλοι ίδιοι?
    Ιωάννα μ αρέσει ο τρόπος που γράφεις!Εισαι ευθής και ξεκάθαρη!

  5. Πολύ καλό και πολύ αληθινό!
    Το κοινοποίησα στο facebook με το παρακάτω σχόλιον :
    «Διάβασα τυχαία αυτό το κείμενο.
    Το κοινοποιώ για όποιον θέλει να το διαβάσει.
    Η Ιωάννα εκφράζει την πίκρα της για μια συγκεκριμένη περίπτωση, που αγνοώ και που δεν έχει καμιά σημασία.
    Αξία έχουν οι γενικότερες αλήθειες που αναδύονται μέσα από αυτές τις γραμμές.»

  6. Όταν λες ότι κάποιος δεν έχει ταλέντο στο γράψιμο, να περιμένεις ότι θα προσβληθεί. Σαφώς δεν είναι το ίδιο με το να λες ότι δεν πρόκειται να πάρει το «Νομπέλ» λογοτεχνίας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s